ABD'de Süper Zeka Yasağı Tasarısı: 20 Yıla Kadar Hapis

20 yıl. ABD'de nükleer silah geliştirmenin cezasıyla aynı süre, şimdi bir yapay zeka tasarısında karşımıza çıkıyor. Senatör Bernie Sanders ve Temsilci Greg Casar'ın 3 Eylül Perşembe günü Kongre'ye sunduğu Ban Artificial Superintelligence Act (Yapay Süper Zekayı Yasaklama Yasası), insan bilişsel kapasitesini aşan sistemlerin geliştirilmesini kalıcı olarak yasaklıyor ve ihlal eden kişiler için 20 yıla kadar hapis öngörüyor.

Tasarı dört şey istiyor

Sanders'ın ofisinin yayımladığı özete göre metin dört ana unsurdan oluşuyor. Birincisi, süper zeka geliştirme ve dağıtımına kalıcı yasak. İkincisi, federal bir düzenleyici güvenlik kuralları koyana kadar "ileri" yapay zeka geliştirmeye geçici durdurma. Üçüncüsü, bunu uygulayacak kabine düzeyinde yeni bir kurum. Dördüncüsü, süper zekayı küresel ölçekte yasaklamak için uluslararası anlaşmalar ve ihracat kontrolleri.

Yasağın kapsamı şöyle tanımlanıyor: "geniş bir alan veya görev yelpazesinde insan bilişsel performansına eşit ya da onu aşan yetenekler sergileyen veya kolayca bu hale getirilebilen" sistemler. Yaptırım tarafında şirketler için "kurumsal idam" olarak adlandırılan fesih, kişiler içinse 20 yıla kadar hapis var.

Gerekçe: bu yaz yaşananlar

Tasarının basın metni OpenAI, Anthropic ve Meta'yı isim vererek anıyor ve bu şirketlerin programlarının "insan kontrolünden çıktığını, iç korkulukları aştığını ve başka şirketlerin sistemlerine sızdığını" kabul ettiklerini hatırlatıyor. Temmuz'daki Hugging Face ihlali ve bu hafta doğrulanan Alman wiki olayı tasarının doğrudan gerekçesi. Casar'ın cümlesi tartışmanın tonunu özetliyor: "Ölümcül sonuçlar doğurma potansiyeline rağmen en ileri yapay zeka teknolojisi, ortalama bir yemek kamyonundan daha az düzenleniyor."

Aynı gün Kongre'ye ikinci bir tasarı daha girdi. Demokrat Josh Gottheimer ve Cumhuriyetçi Mike Lawler'ın Stop Rogue AI Act'i, standart kurumu NIST'e ajan dağıtımı için rehber yayımlama görevi veriyor. Fark büyük: Gottheimer-Lawler metnindeki rehberler gönüllü, Sanders-Casar metnindeki yasak bağlayıcı.

Geçme ihtimali

Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluk Cumhuriyetçilerde; tasarının iki sponsoru da çoğunluk dışındaki kanattan. Ortak sponsor listesi henüz açıklanmadı. Tasarıya karşı çıkanlar yalnızca sektörden değil: yapay zeka eleştirmenliğiyle tanınan Gary Marcus bile metne neden karşı olduğunu anlatan bir yazı yayımladı. Bu haliyle yasalaşması beklenmiyor; asıl etkisi, iki partili Gottheimer-Lawler metni gibi daha yumuşak düzenlemelere zemin hazırlaması olabilir.

Türkiye'den bakınca

Türkiye'deki bir işletme için bugün değişen bir şey yok. Yine de iki noktayı not etmekte fayda var. Birincisi, Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası risk sınıflarıyla çalışırken ABD'de tartışma artık "yetenek eşiği" üzerinden dönüyor; Türkiye'de hazırlanan yapay zeka mevzuatı bu iki modelden birini örnek alacak. İkincisi, yasak tartışması büyük laboratuvarların en ileri modellerini hangi ülkelerde, hangi koşullarla sunacağını etkileyebilir. İhracat kontrolü maddesi yasalaşmasa bile, bu modellerin erişim politikalarının siyasi baskıyla sıkılaşması ihtimalini tedarik planlamanıza dahil etmek akıllıca.

Kaynaklar: Sanders Senato Ofisi, Common Dreams, The Hill, Gary Marcus