Anthropic'in 1,5 Milyar Dolarlık Telif Uzlaşması Onaylandı

3.000 dolar: bir ABD mahkemesinin, izinsiz kullanılan her kitap için Anthropic'e biçtiği bedel. Şirketin yazarlar ve yayıncılarla vardığı 1,5 milyar dolarlık uzlaşma, 20 Temmuz 2026 Pazartesi günü San Francisco'da resmen onaylandı. Bu, ABD telif hakkı tarihinde bilinen en büyük uzlaşma olarak kayıtlara geçti.

Dava, Anthropic'in yapay zeka sohbet botu Claude'u eğitirken kullandığı kitaplarla ilgiliydi. Yazar grubunun açtığı Bartz v. Anthropic davasında ortaya çıkan tablo şuydu: Anthropic, eğitim kütüphanesini iki kaynaktan oluşturmuştu. Satın alıp taratılan kitaplar (bunda sorun yok) ve Library Genesis ile Pirate Library Mirror gibi korsan sitelerden indirilen milyonlarca kitap (bunda ciddi sorun var). Davaya bakan hakim William Alsup, Haziran 2025'te önemli bir ayrım yaptı: telif korumalı metinlerle yapay zeka eğitmek, kitaplar yasal yollarla edinildiyse "adil kullanım" sayılabilirdi; ama korsan indirme adil kullanım kapsamına girmiyordu.

Bu ayrım Anthropic'i köşeye sıkıştırdı ve şirket, dava mahkemeye taşınmadan önce uzlaşmayı seçti. Uzlaşma yaklaşık 500.000 esere karşılık, eser başına 3.000 dolar öngörüyor; bugüne kadar hak sahiplerinin başvurduğu eserler bu havuzun yüzde 92'sinden fazlasını kapsıyor. Alsup, geçen yıl (Eylül 2025) uzlaşmaya ön onay verdi; emekli olduktan sonra dosya hakim Araceli Martinez-Olguin'e devredildi ve nihai onay bu hafta ondan geldi.

Martinez-Olguin, uzlaşma tutarının yetersiz olduğu yönündeki itirazları reddederken şu değerlendirmeyi yaptı: bu itirazlar, "bir davanın olası risk ve kazançlarının gerçekçi bir değerlendirmesine dayanmıyor."

Kararla birlikte avukatlık ücretleri de netleşti: taraf avukatları 187,5 milyon dolar talep etmişti, mahkeme bunun 101 milyon dolarını uygun buldu. Uzlaşmayı kabul etmeyip kendi yollarına giden bazı yazar ve yayıncıların açtığı ayrı davalar ise hâlâ sürüyor.

Peki bu neden önemli?

Bu, ABD'de onlarca yapay zeka telif davası arasında uzlaşmayla sonuçlanan ilk büyük dosya. Google, Meta, Midjourney ve OpenAI'a karşı açılan benzer davalar hâlâ mahkemelerde; her biri kendi olgularına göre farklı sonuçlanabilir, çünkü bir uzlaşma emsal (bağlayıcı içtihat) oluşturmaz. Ama verdiği mesaj net: eğitim verisini korsan kaynaktan toplamanın faturası, dünyanın en değerli yapay zeka şirketlerinden biri için bile milyar dolarları buluyor.

Türkiye'deki şirketler için ders çıkarılabilir mi?

Türkiye'de henüz böyle bir dava emsali yok, ama yapay zeka şirketleriyle iş yapan ya da AI araçlarını içerik üretiminde kullanan işletmeler için ders çıkarılası bir hikâye bu. İki nokta öne çıkıyor. Birincisi, hangi AI sağlayıcısıyla çalıştığınız önemli: büyük modellerin eğitim verisi nereden geldiği belirsizse, o modelin üzerine kurduğunuz ürün de dolaylı bir risk taşıyabilir. İkincisi, Türk yazar ve yayıncılar için de bu davanın takip edilmesi gerekiyor; Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) çerçevesinde benzer taleplerin er ya da geç gündeme gelmesi şaşırtıcı olmaz. Kısacası, "adil kullanım" tartışması artık sadece ABD mahkemelerinin meselesi değil, tedarik zincirinizin de bir parçası.

Kaynaklar: TechCrunch, Reuters (Yahoo Finance), CourtListener - Bartz v. Anthropic dava dosyası