AB, ChatGPT'yi Resmen 'Çok Büyük Arama Motoru' İlan Etti

ChatGPT, Avrupa Birliği'nin gözünde artık resmen bir arama motoru. AB Komisyonu 31 Ağustos'ta ChatGPT'yi Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında "çok büyük çevrimiçi arama motoru" (VLOSE) olarak sınıflandırdı. Bu, bir yapay zeka sohbet robotunun bu statüye alındığı ilk karar ve OpenAI'ı Google ile Bing'in yıllardır tabi olduğu ağır yükümlülük rejiminin içine çekiyor.

Kararın dayanağı kullanıcı sayısı. DSA'ya göre AB'de aylık 45 milyon aktif kullanıcıyı aşan arama motorları bu kategoriye giriyor; OpenAI'ın Komisyona bildirdiği rakam ise eşiğin epey üzerinde: Mart 2026 sonunda biten altı aylık dönemde aylık ortalama 159,1 milyon AB kullanıcısı. Aynı gün Reddit (57,2 milyon kullanıcı) ve Roblox (48 milyon) da "çok büyük çevrimiçi platform" ilan edildi.

Yeni statü OpenAI'a ne yükler?

VLOSE statüsü, sıradan DSA yükümlülüklerinin üzerine ek bir katman getiriyor. ChatGPT bundan böyle şunları yapmak zorunda:

• Hizmetin yasa dışı içeriği yayması, seçimleri etkilemesi veya ruh sağlığına zarar vermesi gibi sistemik riskleri her yıl değerlendirip raporlamak,
• Kamuya açık bir reklam arşivi tutmak (ChatGPT'ye yeni giren reklam işi düşünülünce zamanlaması manidar),
• Onaylı araştırmacılara veri erişimi sağlamak,
• Altı ayda bir şeffaflık raporu yayımlamak,
• Yasa dışı içerik bildirim mekanizmaları ve kriz müdahale planı kurmak.

Uyum için süre Aralık 2026 sonuna kadar; yani yaklaşık dört ay. Uymamanın bedeli ise caydırıcı: küresel yıllık cironun yüzde 6'sına kadar para cezası. Komisyonun teknoloji politikalarından sorumlu başkan yardımcısı Henna Virkkunen, kararla birlikte denetimin sıkılaşacağını da açıkça söyledi.

Sohbet robotu ne zamandan beri arama motoru?

Kararın ilginç tarafı, bir hukuki kategorinin teknolojiye uydurulması. VLOSE listesi bugüne kadar iki isimden ibaretti: Google Arama ve Bing. Üçüncü üyenin klasik bir arama motoru değil, bir sohbet robotu olması başlı başına bir dönüm noktası. ChatGPT'nin web araması yapan, kaynak gösteren ve alışveriş önerileri veren özellikleri, Komisyonun gözünde onu fiilen arama motoru yapıyor. Bu yorum önemli bir emsal: Gemini, Perplexity ve benzeri araçlar kullanıcı eşiğini aştığında aynı muameleyi görecek. Yapay zeka sohbetinin arama pazarını yediği bir dönemde düzenleyicinin de tanımları buna göre esnettiğini görüyoruz.

Türkiye'deki kullanıcı ve işletmeler için anlamı

DSA bir AB yasası; Türkiye'de doğrudan geçerli değil. Ama pratikte "Brüksel etkisi" diye bilinen mekanizma burada da işleyecek: OpenAI'ın AB için kurduğu şeffaflık raporları, reklam arşivi ve risk değerlendirmeleri çoğu zaman küresel ürüne yansıyor; şirketler pazar başına ayrı sistem kurmayı sevmez. Yani ChatGPT'nin nasıl çalıştığına dair bugüne kadar göremediğimiz veriler, birkaç ay içinde herkesin erişimine açılmaya başlayacak. İçerik ve SEO tarafında çalışan ekipler için de mesaj net: yapay zeka aramaları artık düzenlenen, raporlanan, arşivlenen bir mecra. Görünürlüğünüzü yalnızca Google'a göre değil, bu yeni kategoriye göre de planlamanın vakti geldi.

Kaynaklar: The Decoder, Search Engine Journal