Yapay Zeka Eylem Planı Yürürlükte: 2030'a Kadar 1 Gigavat ve 10 Milyar Dolar

Türkiye'nin yapay zeka politikası artık bir niyet metni değil, takvimi ve rakamı olan bir devlet programı. Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), Cumhurbaşkanlığı Genelgesi olarak 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Plan, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek. Genelgede planın "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" yaklaşımı üzerine kurulduğu; insan odaklılık, güvenilirlik ve etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerini esas aldığı belirtiliyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, hedefi "yapay zeka teknolojilerini kendi değerleriyle geliştiren bir Türkiye" olarak tarif etti.

Planda hangi rakamlar var?

Plan, önceki strateji belgelerinden farklı olarak ölçülebilir hedefler içeriyor: altyapı, insan kaynağı, veri erişimi ve kamu bütçesi için ayrı ayrı sayısal eşikler tanımlanmış. Öne çıkanlar şunlar:

• 2030'a kadar Türkiye'nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması
• Veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapısına en az 10 milyar dolarlık yatırımın seferber edilmesi
• Kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması
• İki yıl içinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka farkındalık eğitimi, 81 ilde okuryazarlık atölyeleri
• 10 bin ileri düzey uzman ve 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirilmesi
• Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden en az 2 bin kamu veri setinin erişime açılması
• En az 5 sektörde düzenleyici deney alanı (regulatory sandbox) kurulması

Yönetişim tarafında merkezi koordinasyon rolü Ulusal Yapay Zeka Kurulu'na veriliyor.

Bu maddelerden hangisi şirketleri doğrudan ilgilendiriyor?

İşletmeler açısından planın en somut üç kalemi şunlar: açılacak kamu veri setleri, düzenleyici deney alanları ve yurt içi veri merkezi kapasitesi. Üçü de "devlet ne yapacak" sorusundan çok "siz ne yapabileceksiniz" sorusuna bakıyor.

2 bin kamu veri seti erişime açıldığında, bugün elle toplanan ya da hiç ulaşılamayan veriler (sektörel istatistikler, ruhsat ve tescil kayıtları, ulaşım ve enerji verileri) model eğitimi ve analiz için kullanılabilir hale gelir. Düzenleyici deney alanları, sağlık ve finans gibi mevzuatın sıkı olduğu alanlarda ürünü piyasaya sürmeden önce denetim gözetiminde test etme imkânı demek. 1 gigavatlık kapasite hedefi ise veriyi yurt dışına çıkarmadan çıkarım (inference) yapma tarafında zaman içinde fiyat ve gecikme avantajı yaratabilir.

Bu plan bir KOBİ'nin masasına nasıl iner?

Eylem planları uygulama takvimiyle yaşar; genelgenin kendisi bir sonuç değil, başlangıç işareti. Yine de burada beklemeye değmeyecek bir şey var: kamu veri setleri açıldığında bunları ilk kullananlar, rakiplerinden birkaç ay önde başlayacak.

Sahada en sık gördüğümüz tablo şu: şirketler "yapay zeka stratejisi" beklerken kendi veri düzenlerini kurmuyorlar. Satış kayıtları üç ayrı Excel'de, müşteri yazışmaları kişisel posta kutularında, ürün bilgisi kimsenin güncellemediği bir katalogda duruyor. Kamu verisi açıldığında bunu kendi verinizle birleştiremezseniz, açılan kapı size yaramaz. Planın takvimini beklerken yapılacak en verimli iş, kendi veri envanterinizi çıkarmak ve hangi süreçte hangi verinin üretildiğini yazılı hale getirmek. Bu, yapay zeka çözümlerine geçişte de ilk adımdır.

İkinci not, düzenleyici deney alanlarıyla ilgili: bu tür programlar genelde sınırlı kontenjanla ve erken duyuruyla açılır. Sağlık, finans, sigorta veya lojistikte yapay zeka ürünü geliştiriyorsanız, ilgili düzenleyici kurumun duyurularını takibe almanın maliyeti sıfır, kaçırmanın maliyeti bir yıl olabilir.

Kaynaklar: Anadolu Ajansı, Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi, Habertürk