Çip Hisselerinde Sert Satış: AI Faturası Sorgulanıyor

%13,4. Samsung Electronics'in 28 Temmuz'daki tek günlük kaybı bu; şirketin yaklaşık yirmi yıldır gördüğü en kötü gün. Aynı gün SK Hynix %14,7 geriledi.

İki şirket birlikte Güney Kore'nin KOSPI endeksinin neredeyse yarısını oluşturduğu için endeks %10,8 düştü. Bu, mart ayındaki ABD-İran geriliminin ilk günlerinden bu yana yaşanan en sert günlük kayıp. Dalga Kore ile sınırlı kalmadı: Japon bellek üreticisi Kioxia %18,3, Tayvanlı çip tasarımcısı MediaTek yaklaşık %10 kaybetti.

Seul'de tek günde olanlar

Satışın kendisi teknik bir düzeltmeden ibaret değil. Bu hisseler son iki yıldır yapay zeka yatırımlarının en doğrudan kazananlarıydı; yüksek bant genişlikli bellek (HBM) üretenler, veri merkezi kurulumlarının bel kemiğini oluşturuyor. Dolayısıyla bu kadar sert bir düşüş, talebin kendisine dair bir soru anlamına geliyor.

Analistlere göre satışın arkasında tek bir sebep yok, üst üste binen iki endişe var.

Yatırımcıyı ürküten iki soru

Birincisi, finansmanın nasıl kurgulandığı. Nvidia'nın, OpenAI'ın Ohio'daki 10 gigawatt'lık veri merkezi kampüsünü kiralayabilmesi için 250 milyar dolarlık bir garanti üzerinde görüştüğü bildiriliyor. Projenin toplam maliyetinin 500 milyar doları aşabileceği, ayrıca OpenAI'ın çip alımları için 350 milyar dolara varan ek finansmanın konuşulduğu belirtiliyor. Bu rakamlar henüz taraflarca teyit edilmiş anlaşmalar değil, basına yansıyan görüşme iddiaları.

Yine de sorunun kendisi meşru: OpenAI'ın yatırım yapılabilir kredi notu yok. Çipi satan şirket, alıcının ödeme gücüne kefil oluyorsa talep gerçekten sağlıklı mı, yoksa döngüsel mi? Piyasa bu hafta ikinci ihtimali fiyatlamaya başladı.

İkincisi Çin rekabeti. Seoul Economic Daily analistlerinin tahminine göre Çinli üretici CXMT ile Koreli liderler arasındaki HBM teknoloji farkı üç yıla indi; önceki tahminler bu farkı beş yılın üzerinde gösteriyordu. Farkın kapanması, Samsung ve SK Hynix'in ABD'li büyük bulut şirketleriyle imzaladığı anlaşmaların uzun vadeli değerini doğrudan tehdit ediyor.

Kısa değerlendirmemiz

Bu bir borsa haberi gibi görünüyor ama Türkiye'deki bir işletmenin masasına iki şekilde geliyor.

Birincisi maliyet planlaması. Son iki yıldır model fiyatları düzenli olarak ucuzladı ve birçok şirket bütçesini bu eğrinin devam edeceği varsayımıyla kurdu. Altyapı finansmanı sıkışırsa o eğri düzleşebilir. Yapay zeka bütçenizi kurarken "nasılsa ucuzlar" varsayımı yerine bugünkü fiyatlarla çalışan bir hesap yapmak daha sağlıklı.

İkincisi tedarikçi bağımlılığı. Tek bir modele ya da tek bir sağlayıcıya kilitlenmiş bir mimari, fiyat ya da erişim tarafında bir sarsıntı olduğunda sizi çaresiz bırakır. Sahada gördüğümüz en sağlam kurulumlar, model değiştirmeyi bir hafta sonu işi haline getirebilen soyutlama katmanına sahip olanlar.

Bunların hiçbiri "yapay zeka balonu patlıyor" demek değil. Sektör hâlâ tarihin en büyük altyapı yatırımını yapıyor. Ama bu haftanın gösterdiği şey şu: yatırımcılar artık büyüme hikayesini değil, geri dönüş hesabını soruyor. Aynı soruyu kendi projeleriniz için sormak da işe yarar.

Kaynaklar: CNBC, Yahoo Finance, MIT Technology Review