Kaliforniya'nın AI Şeffaflık Yasası SB 942 Yürürlüğe Girdi

Kaliforniya'nın yapay zeka şeffaflık yasası SB 942 bugün, 2 Ağustos itibarıyla yürürlükte. Aylık 1 milyondan fazla kullanıcısı olan üretken yapay zeka sağlayıcıları artık ürettikleri görüntü, video ve sese makine tarafından okunabilir bir köken damgası (provenance) gömmek, herkese açık ücretsiz bir tespit aracı sunmak ve kullanıcıya görünür "yapay zeka ile üretildi" etiketi seçeneği vermek zorunda. Yasa OpenAI, Google ve Anthropic dahil bütün büyük laboratuvarları kapsıyor.

Takvimin bir cilvesi olarak aynı gün, Atlantik'in öbür yakasında AB AI Act'in şeffaflık yükümlülükleri de devreye girdi. Yani üretken yapay zekanın "etiketsiz" dönemi, iki büyük hukuk düzeninde aynı hafta sonu resmen kapandı.

Yasa tam olarak ne istiyor?

SB 942'nin üç somut yükümlülüğü var:

• Gizli damga: Üretilen görüntü, video ve sese, silinmeye dayanıklı ve makine tarafından okunabilir bir köken bilgisi gömülecek.
• Ücretsiz tespit aracı: Her sağlayıcı, bir içeriğin kendi sisteminden çıkıp çıkmadığını herkesin kontrol edebileceği açık bir araç sunacak.
• Görünür etiket seçeneği: Kullanıcı isterse içeriğine açık bir "AI üretimi" ibaresi ekleyebilecek.

Yasa aslında 1 Ocak'ta başlayacaktı; Ekim 2025'te imzalanan AB 853 sayılı değişiklik, yürürlüğü 2 Ağustos 2026'ya erteledi ve büyük platformlara da yükümlülük ekledi: 1 Ocak 2027'den itibaren büyük çevrimiçi platformlar, dağıttıkları içerikteki köken verisini okuyup kullanıcıya göstermek zorunda olacak.

C2PA standardı neden kritik?

Yasanın "algılanamaz, makine tarafından tespit edilebilir, dayanıklı, birlikte çalışabilir" tarifi, sektörde C2PA olarak bilinen açık içerik kimliği standardıyla örtüşüyor. Adobe, Microsoft, Google ve OpenAI'ın zaten üyesi olduğu bu standart, fiilen yasal zorunluluğun teknik karşılığı haline geliyor. OpenAI'ın geçen hafta ses çıktılarına SynthID benzeri filigran eklemesi de bu takvime hazırlığın parçasıydı.

Türkiye'deki işletmeleri neden ilgilendiriyor?

İki nedenle. Birincisi, kullandığınız araçlar bu yasaya tabi: ChatGPT, Gemini veya benzeri araçlarla ürettiğiniz görsel ve videolar artık köken damgası taşıyacak. Müşterinize "stok fotoğraf" diye sunduğunuz bir görselin AI üretimi olduğu, ücretsiz araçlarla saniyeler içinde doğrulanabilecek. İkincisi, bu dalga yayılıyor: AB kuralları devrede, Türkiye'de de benzer düzenlemelerin tartışılması an meselesi. Reklamda, e-ticarette ve kurumsal iletişimde AI içerik kullanıyorsanız bizim önerimiz, şeffaflığı yük değil güven aracı olarak konumlamanız: "Bu görsel AI ile üretilmiştir" ibaresini gizlemeye çalışan değil, sahiplenen markalar önümüzdeki dönemin kazananı olacak.

Kaynaklar: National Law Review, Kaliforniya Yasama Meclisi