Seattle Times ve Newsday'den OpenAI ve Microsoft'a Telif Davası

Yayıncıların OpenAI'a açtığı telif davaları listesine iki isim daha eklendi. The Seattle Times ve Long Island merkezli Newsday, 5 Eylül'de New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'nde OpenAI ve Microsoft aleyhine dava açtı. İddia tanıdık: gazetelerin yıllar içinde ürettiği haberler, izin ve ödeme olmadan yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanıldı.

Dava dilekçesinde üretken yapay zekanın "insan eliyle yazılmış içeriği tükettiği" ve karşılığında "kopyalar ve türev taklitler" ürettiği ifade ediliyor. Yani şikâyet yalnızca eğitim aşamasıyla sınırlı değil; modellerin çıktılarının da gazetelerin işini ikame ettiği ileri sürülüyor.

İki davacı da ulusal değil bölgesel yayıncı. Seattle Times, Blethen ailesinin sahibi olduğu ve Pulitzer ödüllü bir gazete; Newsday, New York'un Long Island bölgesinin en büyük günlük gazetesi. Bu ölçekteki kurumların büyük bir hukuk savaşına girmesi, davanın maliyetini göze alacak kadar güçlü bir beklenti taşıdıklarını gösteriyor.

Davanın çerçevesi

Dilekçe, New York Times'ın 2023'te aynı iki şirkete açtığı ve hâlâ süren davayla aynı mahkemede görülecek. TechCrunch'ın aktardığına göre Microsoft davadan "şaşırdığını" ancak "oturup çözüm aramaya her zaman hazır olduğunu" söyledi. OpenAI'dan yayımlanmış bir açıklama yok.

Talep edilen tazminat tutarı, davayı yürüten hukuk bürosu ve dosyanın New York Times davasıyla birleştirilip birleştirilmeyeceği henüz kamuya açık değil. Bu ayrıntılar netleşmeden "mevcut davaya katıldılar" demek doğru olmaz; şu an bilinen, aynı mahkemede ayrı bir dilekçe verildiği.

Zamanlama neden dikkat çekici?

Dava, ABD Adalet Bakanlığı'nın New York Times davasında OpenAI lehine adil kullanım görüşü sunmasından yalnızca birkaç gün sonra açıldı. Bakanlığın görüşünü bu hafta başında yazmıştık. Hükümetin pozisyonu yayıncılar açısından caydırıcı olabilirdi; tersine, iki bölgesel gazete aynı hafta mahkemeye gitti. Bu, yayıncı cephesinin hükümet görüşünü bağlayıcı değil, sadece bir taraf beyanı olarak okuduğunu gösteriyor.

Bölgesel gazetelerin dava açması ayrıca şunu söylüyor: telif mücadelesi artık yalnızca New York Times ölçeğindeki kurumların işi değil. Daha küçük yayıncılar da ya lisans anlaşması ya da mahkeme yolunu seçiyor.

Adil kullanım tartışması Türkiye'ye taşınır mı?

ABD'deki davaların omurgası "adil kullanım" (fair use) doktrini: mahkeme, telifli içeriğin izinsiz kullanımının amaç, miktar ve pazara etki gibi ölçütlere göre serbest sayılıp sayılamayacağına karar veriyor. Türkiye'de Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu böyle genel bir esneklik tanımıyor; istisnalar tek tek sayılmış (alıntı, eğitim amaçlı kullanım, kişisel kullanım gibi) ve "model eğitimi" bunların arasında yok. Bu fark, Türkiye'de açılacak olası bir davanın ABD'dekinden daha keskin bir zeminde ilerleyeceği anlamına geliyor.

Türkiye'deki yayıncılar ve içerik üreticileri için ders

Bize göre bu davanın Türkiye'ye iki yansıması var. Birincisi, ABD'deki her yeni dava, büyük model şirketlerini lisans anlaşmasına biraz daha yaklaştırıyor. Türk medya gruplarının arşivleri de bu modellerin eğitim setlerinde büyük ihtimalle yer alıyor; henüz Türkiye'den açılmış bir dava yok ama pazarlık masasına oturmak için emsal birikiyor.

İkincisi, yapay zeka çıktısını içerik üretiminde kullanan işletmeler için risk haritası değişiyor. Bir modelin ürettiği metnin bir gazetenin haberine fazlaca benzemesi, ABD'de artık dava konusu. Türkiye'de Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde benzer bir tartışma henüz mahkemeye taşınmadı; yine de yapay zekayla ürettiğiniz içeriği yayımlamadan önce kaynak kontrolü yapmak, bugün ucuz bir önlem.

Kaynaklar: TechCrunch